Als je team elke SKU hetzelfde behandelt, voelt voorraadbeheersing al snel onmogelijk. Artikelen met hoge waarde en hoge omloop staan in dezelfde takenlijst als onderdelen met lage impact die nauwelijks bewegen. ABC-voorraadanalyse lost dat op door te laten zien waar je aandacht het meeste oplevert.
Het kernidee is eenvoudig: een klein deel van de SKU's zorgt meestal voor het grootste deel van de verbruikswaarde. Dit patroon weerspiegelt het Pareto-principe, dat veel wordt gebruikt in operations en kwaliteitsmanagement. Zodra je A-, B- en C-klassen duidelijk ziet, worden cyclisch tellen, aanvullen en inkoopbeslissingen sneller en consistenter.
ABC-analyse gaat niet over het negeren van C-artikelen. Het gaat over controle-inspanning afstemmen op bedrijfsrisico.
Wat ABC-voorraadanalyse echt betekent
ABC-analyse rangschikt SKU's op jaarlijkse verbruikswaarde, vaak berekend als jaarlijkse vraag x stukprijs. Daarna groepeert het artikelen in drie klassen zodat je tel- en planningsinspanning proportioneel kunt verdelen.
Vaak ongeveer 10-20 procent van de SKU's die grofweg 70-80 procent van de jaarwaarde vertegenwoordigen. Voorraadfouten hier raken omzet, servicegraad en cashflow snel.
Meestal rond 20-30 procent van de SKU's en ongeveer 15-25 procent van de jaarwaarde. Ze verdienen gestructureerde controle, maar geen dagelijkse aandacht.
Doorgaans 50-70 procent van de SKU's met slechts 5-10 procent van de jaarwaarde. Ze hebben nog steeds standaarden nodig, alleen met lagere telfrequentie en eenvoudigere review.
Zie deze percentages niet als strikte regels. Het zijn startbanden. De vorm van je assortiment, seizoensinvloeden en margeprofiel kunnen de verdeling verschuiven.
Waarom ABC werkt in echte operatie
- Het beschermt schaarse tijd: Teams besteden meer tel- en reviewtijd aan SKU's met het grootste financiële risico.
- Het verbetert telstrategie: A-artikelen kun je wekelijks tellen, terwijl C-artikelen maandelijks of per kwartaal kunnen, afhankelijk van volatiliteit.
- Het scherpt aanvulling aan: Planners kunnen strengere reorder-controles instellen op A-artikelen en lichtere controles op C-artikelen.
- Het ondersteunt leveranciersfocus: Inkoop kan eerst prioriteit geven aan stabiele levertijden bij leveranciers van A-artikelen.
- Het vermindert ruis in overleg: In plaats van 2,000 SKU's gelijk te bespreken, bekijken teams eerst de vitale paar.
APICS-richtlijnen en gangbare magazijnpraktijk benadrukken beide selectieve controle in plaats van gelijke controle. Kortom: waar waardeconcentratie hoog is, moet managementintensiteit ook hoog zijn.
Stap-voor-stap berekening met een klein voorbeeld
Gebruik een spreadsheet en volg deze workflow. Je hebt alleen SKU, jaarlijkse vraag en stukprijs nodig om te starten.
- Exporteer je SKU-lijst met jaarlijkse vraag en gemiddelde stukprijs.
- Bereken jaarlijkse verbruikswaarde per SKU: vraag x stukprijs.
- Sorteer SKU's op jaarlijkse verbruikswaarde van hoog naar laag.
- Bereken het cumulatieve waardepercentage door de gesorteerde lijst heen.
- Ken A/B/C toe op basis van drempelbanden die je zelf bepaalt (bijvoorbeeld 80 procent en 95 procent cumulatieve waarde).
- Controleer uitschieters met operationele context voordat je klassen definitief maakt.
Mini-voorbeeld
Stel je 10 SKU's voor met een gezamenlijke jaarlijkse verbruikswaarde van $500,000. Na sorteren dragen de bovenste 2 SKU's $390,000 bij (78 procent), de volgende 3 voegen $85,000 toe (17 procent) en de laatste 5 voegen $25,000 toe (5 procent). In dit geval zijn de eerste 2 SKU's A, de volgende 3 B en de resterende 5 C.
Het doel van classificatie is focus. Je maakt een controlekaart, geen perfect wiskundig model.
Best practice voor operationele planning
Hoe je ABC-klassen gebruikt na de berekening
Begin met A wekelijks, B maandelijks en C per kwartaal. Verstrak of versoepel daarna op basis van waargenomen variantiepercentages. Voor een volledig cadanskader, gebruik onze gids voor cyclisch telschema.
Stel strengere reorderpunten en kortere reviewvensters in voor A-artikelen. Gebruik eenvoudiger min-max-controles voor C-artikelen, waar servicerisico lager is.
Plaats A-artikelen op snelle, makkelijk te tellen locaties om loopafstanden en pickfouten te verminderen. Verplaats C-artikelen naar secundaire locaties als ruimte beperkt is.
Als tekorten optreden, controleer dan eerst of ze geconcentreerd zijn in A-artikelen. Zo zie je snel plannings- of ontvangstzwaktes met de grootste impact.
Waar ABC tekortschiet als je het alleen gebruikt
ABC is krachtig, maar één dimensie is nooit genoeg voor elk assortiment. Sommige laagwaardige artikelen zijn operationeel kritisch en sommige hoogwaardige artikelen bewegen langzaam.
- Probleem met kritieke spare parts: Een goedkope pakking kan productie stilleggen. Voeg een criticaliteitsvlag toe zodat het artikel niet onderbeheerd raakt.
- Blinde vlek voor marge: Omzetwaarde kan producten met lage marge verbergen. Kijk waar mogelijk naar contributiemarge.
- Seizoensdrift: Een SKU kan in piekseizoen van C naar A verschuiven. Herclassificeer per kwartaal, of maandelijks in volatiele categorieën.
- Risico op datakwaliteit: Verkeerde stukprijs of verouderde vraagdata classificeert SKU's verkeerd. Controleer brondata voordat je de output vertrouwt.
- Over-engineering: Teams bouwen soms complexe modellen voordat basisdiscipline in ontvangst en tellen op orde is. Houd het eerst simpel.
Als variaties hoog blijven na ABC-uitrol, onderzoek procesproblemen in ontvangst, opslag en picking. Onze gids voor voorraadverschillen helpt je om oorzaken snel te isoleren.
Een praktisch maandagochtend-plan
Start ABC-analyse in één week
- Dag 1 - Datatrek:Exporteer 12 maanden vraag en gemiddelde stukprijs per SKU.
- Dag 2 - Eerste classificatie:Bereken jaarwaarde, sorteer en ken voorlopige A/B/C-klassen toe.
- Dag 3 - Cross-functionele review:Valideer uitschieters met magazijn, inkoop en finance.
- Dag 4 - Beleidsmapping:Koppel telfrequentie en aanvulregels aan elke klasse.
- Dag 5 - Teambriefing:Train tellers en planners op wat er volgende week verandert.
- Dag 6 - Start pilotzone:Pas het model eerst toe op één zone of categorie.
- Dag 7 - Meet baseline:Volg IRA, correctiepercentage en tekorten per klasse.
Belangrijkste conclusie
ABC-voorraadanalyse werkt omdat het je team toestemming geeft om te prioriteren. Niet elke SKU heeft dezelfde controle nodig, en doen alsof dat wel zo is kost tijd. Start met een eenvoudige waardegebaseerde verdeling, koppel daar duidelijke operationele regels aan en review klassen in een vaste cadans. Binnen een maand voelt je telinspanning lichter en worden beslissingen scherper.